Wanneer er binnen uw omgeving of organisatie sprake is van antisemitisme, kan dat al snel ingewikkeld of gevoelig aanvoelen. Dat is begrijpelijk. Antisemitisme is niet altijd direct herkenbaar en vraagt in iedere situatie om maatwerk. Toch is het belangrijk om snel en zorgvuldig te handelen, om een veilige omgeving te behouden en escalatie te voorkomen. De handvatten hieronder helpen u om een melding professioneel en empathisch op te pakken. Het is geen vast stappenplan, maar een richtingwijzer. Het belangrijkste is dat u er niet alleen voor staat. We denken graag mee over een passende oplossing in uw situatie.

1. Luister en neem een melding serieus 

Een melding van antisemitisme doen is voor veel mensen niet makkelijk. Vaak horen wij dat mensen geen melding maken omdat zij ‘het niet groter willen maken dan het is’, een eerdere melding slecht of niet is afgehandeld, ze bang zijn voor escalatie, of niet willen dat meer mensen weten dat zij Joods zijn. Begin daarom altijd met luisteren. Laat iemand rustig zijn verhaal doen en maak duidelijk dat het goed is dat ze dit delen. 

‍

Het kan natuurlijk ook voorkomen dat een melding van antisemitisme niet onder de definitie van antisemitisme valt (lees hier meer over de IHRA-definitie). Alhoewel het dan niet als een antisemitisch incident bestemeld kan worden, en wij het niet registeren, kan het nog altijd zeer pijnlijk zijn voor de melder. Het is belangrijk om ook dan begrip te tonen en de melding op een adequate manier af te handelen. Daarmee laat je zien dat de melder niet alleen staat, kan verdere escalatie voorkomen worden en vergroot u de meldingsbereidheid voor eventuele andere incidenten. 

‍

2. Weet wat u ziet en waar u voor hulp kan aankloppen

Antisemitisme kent meerdere vormen. Een goede basiskennis helpt om situaties te herkennen en passend te handelen:

Expliciet antisemitisme
Dit zijn directe, duidelijk herkenbare uitingen, zoals: “kankerjood” en “Hitler had gelijk’’

Hier is snel en helder optreden nodig.

Impliciet antisemitisme
Dit zijn uitspraken of gedragingen die niet altijd direct als antisemitisch worden herkend, maar wel gebaseerd zijn op stereotypen of complottheorieën over Joden. Denk bijvoorbeeld aan opmerkingen als: “alle Joden zijn toch rijk?” of “jullie hebben toch alle touwtjes in handen?”. Ook het aanspreken van (zichtbaar) Joodse personen op het handelen van de Israelische regering, alsof zij daar persoonlijk verantwoordelijk voor zijn, valt hieronder.

Dit type antisemitisme komt veel voor en wordt regelmatig over het hoofd gezien. Het wordt vaak gebracht als een grapje of luchtige opmerking, waardoor het minder snel als probleem wordt herkend. Juist die luchtige toon kan ervoor zorgen dat stereotypes zich ongemerkt herhalen en normaliseren. Daarom is het belangrijk om ook actie te ondernemen bij dergelijke meldingen.

‍

3. Ga in gesprek met de betrokkenen 

Naast het gesprek met de melder is het belangrijk om ook met andere betrokkenen te spreken. Dit helpt om een volledig beeld van de situatie te krijgen en vormt de basis voor passende vervolgstappen. Vaak realiseren mensen zich niet hoe hun woorden of gedrag bij anderen binnenkomen. Een open gesprek kan dan niet alleen inzicht geven, maar ook bijdragen aan bewustwording en daarmee aan een inclusievere en veiligere omgeving.

‍

4. Leg vast wat er is gebeurd

Voor organisaties is het belangrijk om incidenten (anoniem) te registreren. Dit helpt om patronen te herkennen en om zorgvuldig te kunnen handelen. Registratie is niet alleen relevant binnen de organisatie zelf, maar ook voor instanties zoals Meld Antisemitisme of (Online)Discriminatie.nl, die hierdoor antisemitisme beter in kaart kunnen brengen. 

‍

5. Zorg voor een goede afhandeling 

Laat de melder weten wat er met hun melding is gedaan. Een korte terugkoppeling geeft duidelijkheid en laat zien dat de melding serieus is opgepakt. Terugkoppeling is bovendien een belangrijk onderdeel van de afhandeling: het geeft de melder rust, helpt om het incident af te sluiten en maakt het makkelijker om verder te gaan voor alle betrokkenen. Het zorgt ook voor vertrouwen dat, mocht er opnieuw iets gebeuren, de melder zich veilig voelt om dit weer te melden.

‍

‍