Hoe kon het zo misgaan in Australië?

Golf van explosieve Jodenhaat

Australië heeft net als de rest van de westerse wereld te kampen met een explosieve toename van antisemitisme. De aanslag van Hamas op 7 oktober 2023 en de oorlog die daarop volgde heeft ook down under gezorgd voor een klimaat van militant anti-Israelsentiment, dat zijn weerslag heeft op de Joodse gemeenschap en dikwijls omslaat in regelrechte Jodenhaat. Op 9 oktober, twee dagen na de slachtpartij van Hamas en nog voordat Israel überhaupt militair gereageerd had, kwamen massa’s mensen bijeen bij het iconische operagebouw van Sydney om ‘Gas the Jews’ te schreeuwen, gevolgd door een luid en collectief ‘Allahu Akbar.’ Ook de schutters waren daarbij.

De Australische autoriteiten deden niets. Niemand werd vervolgd. Het was het startschot van een golf aan ongebreideld antisemitisme in Australië, dat niet zelden gewelddadige vormen aan zou nemen. In februari 2024 werden honderden Joodse academici gedoxed, want ‘zionisten’, met doodsbedreigingen en onderduiken tot gevolg. In mei werd een Joodse school beklad met teksten als ‘Joden, sterf.’ Een bakkerij met een Joodse eigenaar werd in oktober van dat jaar gedesecreerd en vier dagen later een Joodse brouwerij in lichterlaaie gezet. Drie dagen later werd een koosjere supermarkt in de as gelegd. Een maand later, in november, was de Joodse wijk het toneel van een antisemitische geweldsexplosie waarbij auto’s, woningen en een restaurant vernield werden.

Begin december werd een synagoge in Melbourne in brand gestoken. Enkele dagen later was opnieuw de Joodse wijk van Sydney doelwit van antisemitisch vandalisme. Net na de jaarwisseling werden twee synagogen daags na elkaar gemolesteerd met hakenkruizen en Naziteksten. Een week later ging de auto van de voorzitter van een Joodse stichting in vlammen op en werd zijn huis beklad. Vier dagen daarna werd een Joodse kinderopvang besmeurd met de tekst ‘Fuck the Jews.’ In Februari ging een filmpje viraal waarin twee verpleegkundigen op TikTok zwoeren elke Joodse patiënt te zullen doden. In juli van dit jaar ontsnapten Joden bij een sjabbatdiner aan de dood bij een brandstichting.

Harde verwijten

De lijst is lang en de gevolgen groot voor de Joodse gemeenschap, zo’n 120.000 inwoners op een totaal van 28 miljoen. Het is de Australische regering onvoldoende gelukt hen te beschermen. Wel slaagde de centrumlinkse regering-Albanese erin om in september de Palestijnse staat te erkennen. In de ogen van de Israelische premier Benjamin Netanyahu heeft Albanese daarmee een verkeerd signaal afgegeven: Joden zijn niet veilig in Australië, maar terreur wordt beloond. De Australische premier ziet op zijn beurt geen enkel verband.

Het is niet zo dat de beleidsmakers in Canberra helemaal niets hebben ondernomen in de strijd tegen antisemitisme. In december 2024 werd er een speciale taskforce voor de bestrijding van antisemitisme opgericht, die deel ging uitmaken van de nationale politie. In juli 2025 publiceerde Australië een plan voor het bestrijden van antisemitisme. Dat viel niet in goede aarde bij Amnesty International, dat het plan als volgt omschreef:

‘An outrageous and blatant act of repression designed to stifle demands for human rights for Palestinians enduring genocide, occupation and apartheid. This dangerous plan is designed not to protect communities, but to shield Israel from criticism. There is a real risk this plan will be weaponised to censor protest and dissent, particularly against the atrocities unfolding in Gaza. Far from addressing antisemitism, it threatens activism and shuts down calls for accountability and justice.’

Het toont in elk geval de diepe betonrot bij de zelfverklaarde hulporganisatie aan, maar legt ook bloot dat het bestrijden van antisemitisme vaak op weerstand stuit en tegen blokkades oploopt. Dat maakt de strijd tegen Jodenhaat ontzettend moeilijk. Ook op universiteiten is het bestrijden van antisemitisme onmogelijk gebleken. Jodenhaat is daar ‘systemisch en wijdverspreid’, zo concludeerde de Australische evenknie van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, de ASECA. De universiteit van Sydney moest toegeven dat het gefaald had zijn Joodse studenten te beschermen.

Islamitische Staat?

De storm aan Jodenhaat en de onmacht van de Australische overheid om daar echt een vuist tegen te maken kwam dit weekeinde tot een lugubere climax. Twee radicale moslims konden tien minuten lang ongehinderd hun gang gaan en Joden afschieten. De politie was nergens te bekennen. Wel was te zien dat minstens een vrouwelijke agent de confrontatie met de terroristen niet aan durfde te gaan. Drie burgers die probeerden in te grijpen werden gedood. Een andere burger, zelf ook een moslim, ontpopte zich tot ware held door in een worsteling met een van de aanslagplegers zijn wapen af te pakken. Pas na tien tergende minuten maakte een rechercheur, slechts gewapend met een pistool, een einde aan de nachtmerrie door van grote afstand met zeer nauwkeurige schoten de terroristen te neutraliseren.

De gebruikte vuurwapens waren legaal aangeschaft. In de auto werden zelfgemaakte explosieven en een vlag van terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) gevonden. Dat lijkt te rijmen met het feit dat de aanslagplegers afreisden naar de Filipijnen voor gevechtstraining. De eilandengroep kampt al jaren met jihadistische problematiek. Vanaf de millenniumwisseling kreeg het te maken met de brute terreur van Abu Sayyaf Group (ASG), gelieerd aan de beruchte terrreurorganisatie Al Qaeda. Delen van ASG sloten zich vanaf 2014 aan bij de lokale afdeling van IS. Daarmee vocht het regeringsleger een bloedige oorlog uit in 2017.

Voor IS geldt dat hun kalifaat in Syrië en Irak is verdwenen, maar hun ideologie niet. Sympathisanten en terreurcellen blijven bestaan, zowel in het Midden-Oosten, het Westen en dus ook in Zuidoost-Azië. Het is dus niet ondenkbaar dat het bloedbad in Sydney onder de noemer van aanslagen door Islamitische Staat valt. De Australische autoriteiten wijzen ook in die richting. De terreurgroep zelf heeft de verantwoordelijkheid niet direct geclaimd, maar noemde het bloedbad wel ‘een bron van trots.’

Of toch het Iraanse terreurbewind?

Israelische veiligheidsdiensten wijzen in een andere richting. Volgens hen is het goed mogelijk dat het Iraanse regime achter de aanslag zit. Die theorie is niet helemaal uit de lucht gegrepen. Het regime in Teheran zit achter meerdere aanslagen en pogingen daartoe in Australië. Uiteindelijk werd de ambassadeur van de Islamitische Republiek zelfs Australië uitgezet vanwege het beramen van aanslagen op Joodse doelen. Ook daarna bleef Israel waarschuwen voor terreurcellen gesteund door het mullahbewind.

De aanslag bij Bondi Beach werd professioneel uitgevoerd, op een manier die binnen Israelische intelligentiekringen deed denken aan de modus operandi van de ‘schaduweenheid’ van Hezbollah. Die eenheid, getraind door de Quds eenheid van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC), was verantwoordelijk voor de aanslagen op Joodse doelen in Argentinië en Bulgarije. Daarbij vielen 120 doden en bijna 600 gewonden. Ook daarna ondernam deze eenheid pogingen tot aanslagen in Westerse landen, maar die werden verijdeld.

De afgelopen maanden werden in Europa meerdere terroristische aanslagen in de kiem gesmoord die terug te herleiden waren naar de IRGC en zijn proxy’s. Niet alleen via Hezbollah, maar voor het eerst ook Hamas. Duitsland pakte terreurverdachten op met banden met de Palestijnse terreurgroep die van plan waren aanslagen te plegen op Joodse doelen. Er waren ook voorbereidingen voor Hamasaanslagen op Joodse doelen in andere Europese landen. Dat betekent sowieso een breuk met het verleden, daar Hamas zich in tegenstelling tot bijvoorbeeld Al Qaeda en IS niet bezighield met aanslagen in het Westen.

Niet te bevatten, wel voorspelbaar

Het maakt het ook niet ondenkbaar dat de aanslag in Sydney inderdaad het werk is van het Iraanse terreurregime, dat via zijn proxy’s wil toeslaan om Israel en Joden wereldwijd angst in te boezemen. De Australische autoriteiten sluiten betrokkenheid van het Iraanse regime in elk geval niet uit en onderzoeken de zaak. Hoe het ook zij, of dit nu uit de koker kwam van IS, het Iraanse regime of dat het gaat om geradicaliseerde individuen die geen aansturing kregen, de aanslag is een diepe schok voor de Joodse gemeenschap in Australië en Joden wereldwijd.

Zeker voor Australische Joden stond een aanslag in de sterren geschreven. Zij verwijten hun regering gefaald te hebben in het bestrijden van het antisemitische gif. Schrijnend was de reactie van premier Albanese, die met geen woord repte over de radicale islam of het gevaar van jihadisme, maar in plaats daarvan met de beschuldigende vinger wees naar ‘rechtsextremisme.’ Het is tekenend voor het falen van de Australische politiek ten aanzien van zijn Joodse burgers. Van enige zelfreflectie is helaas echter geen sprake.

‍