Waarom heet Jodenhaat ‘antisemitisme’?

Waar komt de term ‘antisemitisme’ vandaan?

‘Antisemitisme’ is een vijandig, op vooroordelen gebaseerd, beeld van Joden. ‘Semitisch’ is een begrip dat verwijst naar een talengroep. Onder andere het Arabisch, Hebreeuws en Maltees zijn ‘Semitische talen’.

Als het woord alleen een letterlijke betekenis had, zou ‘antisemitisme’ dus betekenen ‘vijandigheid jegens Semitische talen’. Maar zoals vaak het geval met taal, nemen woorden een andere betekenis aan dan de letterlijke. Dat is ook het geval met ‘antisemitisme’, dat in de loop van de 19^e eeuw het meest gangbare woord is geworden. Tot dan was ‘Jodenhaat’ of ‘anti-Judaïsme’ gangbaar.

Zijn Joden en Arabieren ‘Semieten’?

Het bijvoeglijk naamwoord ‘Semitisch’ heeft dus betrekking op een taalgroep. Nadrukkelijk niet op volkeren of op afkomst gebaseerde groepen. Zoals hierboven beschreven worden Semitische talen vooral in het Midden-Oosten en het Middellandse Zeegebied gesproken, door mensen met verschillende religies en etnische achtergronden. Talen die behoren tot deze taalfamilie zijn zelfs naar de hooglanden van Ethiopië verschoven, zo spreekt men in Ethiopië onder andere Amhaars en Tigrinya, beide talen uit dezelfde Semitische taalgroep.

Taal en afkomst zijn verschillende dingen en staan los van elkaar. In principe kan iedereen een Semitische taal leren, zonder dat iemands afkomst daarmee verandert. Er is dus geen sprake van Semitische volkeren; noch Joden noch Arabieren zijn dat.

Hoe komt het dat ‘antisemitisme’ ‘Jodenhaat’ is gaan betekenen?

In de negentiende eeuw was het geloof in rassenleer gangbaar. Er werd geloofd dat mensen onderverdeeld waren in biologisch aantoonbare rassen. Ook Joden zouden zo’n ‘ras’ vormen en daarmee aangeboren fysieke- en karaktereigenschappen hebben. Deze eigenschappen zouden ‘de Jood’ onderscheiden van andere rassen.

Jodenhaat bestond in Europa al ver voor de negentiende eeuw. Het continent had toen al een lange geschiedenis van vijandigheid tegen Joden en het Jodendom achter de rug. Toch waren er nationalistische politici en schrijvers die vijandigheid tegen Joden wilden rechtvaardigen in de geest van hun tijd. Een verklaring voor het zogenaamde gevaar dat van Joden – of zelfs ‘het Joodse ras’ – uit zou gaan, werd gevonden in de invloed van Semitische talen. Europese Joden spraken al sinds de Oudheid geen Semitische talen, nog steeds was hun karakter en denkwijze hierdoor, aldus de theorie, fundamenteel anders dan de sprekers van ‘Arische talen’. Taal en ras werden belangrijke redenen om te discrimineren.

‍

‍